ΙΣΤΟΡΙΑ

Ο νομός Χανίων είναι ένας από τους 4 νομούς της Κρήτης και καταλαμβάνει το Δυτικό της τμήμα ενώ συνορεύει στα ανατολικά με τον νομό Ρεθύμνου. Η συνολική έκταση του νομού ανέρχεται σε 2.376 Km2, δηλαδή περίπου το 2.5% της πατρίδας μας. Ο πληθυσμός του νομού ανέρχεται σε 133.774 κατοίκους, σύμφωνα με την απογραφή του 1991, από τους οποίους περίπου 60.000 είναι κάτοικοι της πόλης των Χανίων. Διοικητικά ο νομός των Χανίων χωρίζεται σε πέντε επαρχίες: Κυδωνίας, Κισάμου, Αποκορώνου, Σελίνου και Σφακίων.

001

 

Η σημερινή πόλη των Χανίων απλώνεται στα ερείπια της αρχαίας πόλης-κράτους Κυδωνίας, που ιδρύθηκε στους προϊστορικούς χρόνους (3η-2η χιλιετία π.Χ.). Η Κυδωνία αναφέρεται συχνά, από την εποχή του Ομήρου, ως μία από τις σπουδαιότερες και ισχυρότερες πόλεις της Κρήτης. Περί της μετονομασίας της Κυδωνίας σε Χανιά έχουν διατυπωθεί πολλές απόψεις με πειστικότερη του Καθηγητή Νικολάου Πλάτωνα ο οποίος τη συνδέει με την ύπαρξη, στον ευρύτερο χώρο της Κυδωνίας, της “Αλχάνιας κώμης” από το όνομα του θεού Βελχάνου (Ήφαιστος – Vulcanus).

Οι Σαρακηνοί Αραβες διατήρησαν το όνομα συγχέοντας το με το δικό τους Al Hanim (το Χάνι). Μετά την απομάκρυνση των Αράβων το 961 μ.Χ. η συλλαβή Al θεωρήθηκε πιθανότατα ως το αραβικό άρθρο Al και μεταφέρθηκε στη συνέχεια στην Ελληνική γλώσσα ως (τα) Χανιά και στην λατινική (La) Canea.

002

 

Μετά την τέταρτη σταυροφορία και τη διανομή των εδαφών της Βυζαντινής αυτοκρατορίας το 1204, η Κρήτη δίνεται στον Βονιφάτιο, Μαρκήσιο του Μομφερά, ο οποίος την πουλά στους Βενετούς για 1000 ασημένια μάρκα. Οι κατακτητές ασκούν ισχυρή καταπίεση στο ντόπιο πληθυσμό, ο οποίος με την σειρά του αντιδρά έντονα με συχνές επαναστάσεις και το 1252 οι Βενετοί άποικοι καταφέρνουν να επιβληθούν οριστικά στην περιοχή των Χανίων.

Η πτώση της Κωνσταντινούπολης στους Τούρκους το 1453, η ολοένα αυξανόμενη απειλή της Τουρκικής κατάκτησης και οι μακροχρόνιες επαφές των Κρητικών με τη Βενετία, δημιουργούν τις προϋπόθεσης για την προσέγγιση των δύο λαών. Μέσα σε αυτό το κλίμα αναπτύσσεται και η πόλη των Χανίων της οποίας η σημασία λόγω της θέσης της συνεχώς μεγαλώνει. από το πρώτο μισό του 16ου αιώνα γίνεται επιτακτική για την Βενετία η ανάγκη ενίσχυσης της οχύρωσης των πόλεων και άλλων σημαντικών θέσεων της Κρήτης, προκειμένου να αντιμετωπισθεί ο αναπόφευκτος κίνδυνος της τουρκικής επίθεσης. Παρά τις προσπάθειες των Βενετών να ενισχύσουν την άμυνα του νησιού, οι Τούρκοι καταλαμβάνουν στις 22 Αυγούστου του 1654 την πόλη των Χανίων και το 1669 το Χάνδακα, το σημερινό Ηράκλειο.

003

 

Με την κατάληψη των Χανίων από τους Τούρκους, διαμορφώνεται μια νέα κατάσταση στο κοινωνικό και πολιτιστικό τομέα. Περίπου 250 χρόνια μετά, το 1898 τέλειωσε η Τούρκικη κατοχή και οι τότε μεγάλες δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία, Ρωσία και Ιταλία) ανακήρυξαν την Κρήτη ανεξάρτητη. Τότε με την ίδρυση της ημιαυτόνομης “Κρητικής Πολιτείας” υπό τον πρίγκιπα Γεώργιο, τα Χανιά γνωρίζουν τη μεγαλύτερη ακμή στην ιστορία τους ως πρωτεύουσα της Κρήτης. Παρ’ όλα αυτά, η επιθυμία της ένωσης με την ηπειρωτική Ελλάδα προκάλεσε αναταραχές και συγκρούσεις. Ο φημισμένος Κρητικός πολιτικός Ελευθέριος Βενιζέλος ήταν αρχηγός στον αγώνα για την ένωση, η οποία πραγματοποιήθηκε τελικά την 1η Δεκεμβρίου 1913. από τότε η Κρήτη ακολουθεί τις τύχες του Ελληνικού Κράτους.

Το τελευταίο κεφάλαιο του Κρητικού αγώνα άρχισε στις 21 Μαΐου 1941, όταν Γερμανοί αλεξιπτωτιστές προσγειώθηκαν στην Κρήτη και μια άγρια μάχη επακολούθησε μεταξύ Γερμανών και συμμάχων. Η μεγαλύτερη μάχη διεξήχθηκε στο αεροδρόμιο του Μάλεμε, δυτικά των Χανίων. Οι Κρητικοί πήραν μέρος στην αντίσταση και στο να φυγαδεύουν συμμάχους που δεν πρόλαβαν να διαφύγουν.

Πολλοί Κρητικοί εκτελέστηκαν και χωριά καταστράφηκαν. 6500 Γερμανοί είναι θαμμένοι στο Γερμανικό νεκροταφείο του Μάλεμε και 3000 σύμμαχοι στο Συμμαχικό νεκροταφείο Σούδας. Περίπου 10000 Κρητικοί σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια του ΒΠΠ.